De één z'n brood...


Op deze pagina vind je een hoofdstuk in wording van de les die we (n)ooit op school krijgen. Geen waarheid, maar mijn bevrijdende ontdekkingstocht naar het besef dat geld nooit over geld gaat.

Het hele verhaal is straks — samen met video's waarvan je hier al een deel vindt — gratis online te lezen. Om (jezelf) één of meerdere boeken te geven: kijk op gehoorzaam.nu/ja.


Amsterdam, maart 2010

De rij is lang want het is zaterdagochtend. Ik heb geen haast want ik kom van de yoga. En dit brood is het wachten waard. Ik kijk naar de mensen achter de toonbank. Grappig... Het is onwijs druk en ze werken heel hard en toch voelt het rustig. De winkel staat bomvol hongerig volk en elke klant wordt aandachtig bediend. Elke vraag krijgt uitgebreid antwoord.

Ik ben hier niet voor het eerst maar het valt me niet eerder op. Deze winkel ademt iets moois. Ik begin om me heen te kijken. Goh, toch wel leuk als... Zal ik het doen? Ik doe het.

Oeh, hallo.

Ik herken de man als de eigenaar. Hij kijkt me onderzoekend aan. Ik voel me ondeugend betrapt.
'Ja ik zag je foto's maken. Wat is je interesse?'
Ik loop rood aan: 'Ik ben bezig met een website die mensen een kijkje in de keuken van bedrijven geeft. Een échte kijk, zodat ze makkelijker hun droombaan kunnen vinden. En ik raak geïnspireerd van inspirerende bedrijven en ik vandaag voelt deze bakkerij als een inspirerend bedrijf.'

Nog geen minuut later bevind ik me achter de schermen van Hartog's bakkerij. Ik sta aan het begin van een persoonlijke en ongeplande rondleiding die anderhalf uur zal duren, door eigenaar Fred Tiggelman himself, op het allerdrukste moment van de week.

Ik praat met personeel, maak foto's van de ovens, krijg een boterham en een kop thee, vraag en luister. Bij de ingang van de lunchroom zie ik een bak met leenparaplu's; binnen hangt een bord:

'We hebben gratis WiFi en je mag je eigen eten en drinken nuttigen. Als je hier nou elke dag de hele dag met je laptop komt zitten, zonder iets te bestellen... ja, dan zeggen we daar misschien wel iets van.'

Dit is geen bakkerij. Dit is een atelier.

Fred koopt Hartog's familiebedrijf in 1997. Niet op advies van zijn adviseurs maar op advies van zijn enthousiasme. Hij wordt de zevende generatie eigenaar en de eerste 'niet-Hartog'.

'Ik geloof niet in business plannen. Ik heb er nooit één gemaakt. Die dingen duwen je een kant op, laten nul ruimte voor verandering. Toen we aan de lunchroom begonnen, hadden we geen plan voor de binnenkant. Eerst moest het oude interieur er uit. In de lege ruimte kon ik pas voelen hoe het er uit zou kunnen  zien. Vanaf daar waren het gewoon kleine stapjes. De vloerkeuze kwam toen ik ergens binnenliep waar ze precies een vloer hebben die ik mooi vindt. Dat soort dingen kan je niet plannen.

'Vlak voor de zomer van 2009 was de lunchroom klaar. Ik twijfelde: nu meteen open of later? Maar ik wilde op vakantie dus het werd zes weken later. 

'Ik werk 45 uur per week, meer vind ik niet nodig.

'Ik ga van Hartog's geen franchise of keten maken. Het zou makkelijk kunnen maar Hartog's moet persoonlijk blijven. Het brood moet echt zijn. Ik wil het dichtbij houden.

'Onze recepten hangen aan de muur en staan in onze boeken. En we organiseren regelmatig bakles. Niet voor grote groepen. Ik wil dat mensen komen om iets te leren, niet alleen om lol te trappen met vrienden. Want ik zat een keer in de auto en hoorde op de radio dat er duizenden ontslagen aan zaten te komen. En ik dacht toen van Ja, misschien moeten we ook eens een keer iets terugdoen. Dus als je ons brood niet meer kan kopen, kan je het in ieder geval zelf maken.'

Ik zit vol. En niet van de boterham. 
Wat een passie, wat een overvloed, wat een consumptie niet verplicht!